Voleybol eğitimine nerden başlanmalı, nasıl ilerlemeli veya ilerleme hızımız ne olmalıdır.

Her yaş döneminde kazanılması gereken beceriler vardır. Bilmemiz gereken ilk şey voleybol için hangi yaş aralığında hangi becerileri sporcularımıza kazandırmalıyız. Bu becerilerin anlatımı çok detaylı olmakla birlikte sizlere özetle bahsetmeye çalışacağım.

Voleybola başlama yaşı 7-9 yaş aralığı kabul edilmektedir.

7-9 yaş döneminde amacımız sporcuyu voleybol ile tanıştırmak ve voleybolu sevdirmenin yanında belirlediğimiz amaçlar doğrultusunda beceriler kazandırmak olmalıdır. Bu dönem amaçlarımızı birkaç başlıkta şöyle sıralayabiliriz;

*Atma ve Yakalama becerisi

*Temel Voleybol Duruşları

*Balonlu voleybol oyunları ile hareketlilik kazanma

*Saha içersinde kayma adımları ile yer değiştirme

*Parmak pas ve Manşet temel teknikleri

Sıraladığımız bu becerileri iki kişi karşılıklı şeklinde yaptırabilmekteyiz. Bu dönemin en faydalı becerileri topu karşılıklı şekilde yakalama-fırlatma tekniğidir. Bu beceriyi iki kişiyle karşılıklı filenin üzerinden parmak pas ve filenin altından manşet pas şeklinde yaptırabiliriz.

7-9 yaş döneminde sporcuyu topla beraber sağa-sola hareket ettirerek top kontrolü kazanmasını sağlamalı ve adımların çabuklaşması amaçlanmalıdır.

Smaç tekniğinin temeli 7-9 yaş döneminde verilmelidir. Smaç tekniğinin bu dönemdeki temel becerisi durarak kendi attığı topa baş üzerinden sıçramadan tek el ile vuruş becerisidir.

7-9 yaş gruplarında voleybol sporunun psikomotor hareket kabiliyeti düzeyinde çalışmalara yer verilmelidir. Öncelikle atma, tutma, havada yakalama gibi davranışlar kazandırılmalıdır. Bu dönemde top seçimi çok önemlidir. Özellikle yumuşak ve can acıtmayacak toplar kullanılmalıdır. Ağır ve sert topların kullanılması bu yaştaki çocukları voleybol sporundan soğutmaya neden olabilir. Bu yaş döneminde daha çok oyun ağırlıklı öğretim yöntemleri kullanılmalıdır. Yarışmacı kimliğin gelişmesi açısından oyunlar çok önemlidir. Bu dönemde kesinlikle file kullanılmamalıdır. Kullanılacaksa da çok alçak bir seviyede kullanılmalıdır. Çünkü file çocuklar için aşılması çok zor gelecek bir engel teşkil eder. Onlar için voleybol sporunu zor ve sıkıcı bir hale getirebilir. Bu yaş grubunda el ayak koordinasyonu gelişimi çok önemlidir. Bu yüzden her çalışma başında yapılan ısınmalarda el ayak koordinasyonunu geliştirici çalışmalara yer verilmelidir.

Bir sonraki seviyemiz 10-11 yaş seviyesidir.

Bu yaş dönemi voleybola ilk başladığımız tutma-fırlatma tekniğinin manşet-parmak pas tekniğine dönüşümü ve baş üstünden durarak sıçramadan tek elle topa vuruş tekniğinin smaç tekniğine dönüşümünü gerçekleştireceğimiz dönemdir.

10-11 yaş döneminde 3’lü veya 4’lü karşılıklı oyunlar oynatabiliriz. Bu oyunlar hakemli ve yarışma formatında olursa hem daha hızlı gelişim kaydedilebilir hem de kazanma ve kaybetme hissini sporcularımıza yaşatabiliriz.

10-11 yaş döneminde temel tekniklerin yanında servis tekniği de öğretilmelidir. Servis tekniği öğretilirken öncelikle alttan servis öğretilmelidir. Temel tekniklerin öğretilmesinde bench topu ve king ball gibi oyunlar faydalı olacaktır. 3’e 3 şenlik mini voleybolu tarzında oyunlar yarışmacı kişilik kazandırıcıdır. Bunun gibi oyunlar sporcunun takım ruhu ve özgüven duygusu kazanmasına yardımcı olur.

Şenlik mini voleybolunda ve mini voleybol temel pas kurallarına uygun pas beklentisi içine girmemek gereklidir. Özellikle parmak pas yaparken çocuğun topu tutmasına izin verilmeli, doğru pas yapması istenmemelidir. Parmak pas yaparken dikkat edilecek nokta topun baş üstünde alınıp alınmamasıdır. Baş üstünde topla buluşan sporcu ilerleyen seviyelerde zaten doğru pas atmayı öğrenecektir. 10-11 yaş grubunda smaç tekniğine geçmek için öncelikle temel tekniklerin tam olarak oturması gerekmektedir.

10-11 yaş aralığında sporcularımıza manşet ve parmak pas kontrolü, servis atma-karşılama, smaç ve oyun kurma tekniklerinin tamamını verebilmemizin yanında en önemli tekniklerden birisi olan temel smaç tekniği de ( adımlama, kol çekme, açılma ) verilmelidir.

Smaç öğretiminde öncelikle adımlama ve kol çekme gibi hareketler bu yaş grubunda öğretilmesi gerekir. File üzerinde çalışma yapılırken file yüksekliğinin düşürülmesi sporculara özgüven kazandıracaktır. Özellikle adımla tekniği öğretilirken file önünde topsuz çalışmalar yapılmalıdır. Kol çekme davranışını kazandırmak için sporcuları el ele tutuşturarak adımlama çalışmasının yapılması öğrenme güçlüğü çeken sporcular için çok faydalı olmaktadır. Adımlama çalışması yapılırken dikkat edilecek nokta ilk 2 adım hızlanma, son adımın ise durma ve sıçrama adımı olduğu unutulmamalıdır. Bir de son adımın yan basılması sporcunun karşı sahayı daha rahat görmesini sağlayacaktır. Ayrıca smaç vuruşu için adımlama yaparken topa koşarak gelinmeli ve fileye dik sıçranması sağlanmalıdır. Sıçramalarda yapılan hatalar anında düzeltilmelidir; çünkü yanlış öğrenmeler ileriki yaşlarda düzeltilememektedir. Öne doğru sıçrama ve fileye temas hataları anında düzeltilmelidir. Smaç öğretiminde öncelikle oyuncunun kendi attığı topa hücum etmesi gerekir ki bu çalışma onun topla buluşma zamanlamasını da geliştirecektir. Smaç vuruşunun tamamlanabilmesi için vuruş yapılan el bileğinin kıvrılması gerekmektedir. Bilek düşürme çalışması da küçük toplarla file üstünden sıçrayarak file dibine bırakılan toplar smaç gelişiminde çok yararlı olacaktır. Bu çalışma yapılırken file seviyesinin düşürülmesi yararlı olacaktır. 10-11 yaş döneminde planjon çalışmasına hazırlık için yana yuvarlanma çalışmaları yapılabilir. Tam olarak planjon çalışmasına 12-13 yaş döneminde başlanmalıdır.

Bu yaş döneminde sağa-sola hareketli manşet ve parmak pas tekniği, alttan ve üstten servis tekniği verilmelidir.2’li, 3’lü ve 4’lü oyun kurma ve karşılıklı oyun şeklinde kurallı maçlar yaptırmak gelişimin tamamlanması açısından faydalı olacaktır. Yine bu dönemde sporcularımıza mutlaka oyun kuralları anlatılmalıdır

12-13 yaş dönemi becerilerimizi sıralayacak olursak;

*Savunma ve Hücum teknikleri

*Smaç karşılama

*Blok

*Oyun Sistemleri ( 4-2,5-1,3-3 )

*Hücum ve Savunma dublajı

*Planjon

Bu yaş dönemimizde sporcularımız ile ileri seviye antrenmanlar yapabiliriz. Örnek verirsek farklı yönlere atılan topları manşet ve parmak pas ile karşılama, ileri ve yanlara hareket ederek smaç karşılama, bloğun temel tekniği, sıçrayarak servis atma (smaç servis),top karşılama ve oyun kurma,planjon, üstten (tenis) servis tekniği ve servis ile hedef vurma gibi tekniklerin tamamını bu dönemde verebiliriz.

Ayrıca bu dönem smaç tekniğimizi daha fazla geliştirme ve smaç yüksekliğimizi daha yukarı taşıma için önemli bir dönemdir. Smaç tekniğini verdiğimiz sporcunun bu dönem becerisi sıçramam esnasında daha çok açılması ve vuruş kolunun vuruş esnasında dirseklerden kırılmamasıdır. Böylelikle sporcu daha yüksek bir smaç vuruşu gerçekleştirebilecektir. 

ALİ HAYDAR TEKE

alihaydarteke@gmail.com